ल्वचं थ्यंमथ्यं ३ अर्ब वा व स्वयां अप्वः ल्वय् मदयेके न्ह्यः थ्व सिमां औद्योगिकीकरण जूगु अमेरिका दयेकेगु ज्याय् ग्वाहालि याःगु खः । इमिगु तंकूगु महिमा लित कायेत झीसं प्रकृतियात आत्मसात यानाः भिंके मालेफु ।
सन् १९८९ या गुबलें गुबलें हर्बर्ट डार्लिङयात छगू फोन वल : छम्ह शिकारीं पश्चिमी न्यूयोर्कया जोर भ्यालीइ डार्लिङया सम्पत्तिइ तःधिकःगु अमेरिकी चेस्टनटया सिमा नाप लाःगु खँ कन । डार्लिङ्गं स्यू कि चेस्टनट छगू इलय् उगु लागाया दकलय् महत्वपूर्ण सिमा खः । वं थ्व नं सिउ कि छगू घातक फंगसं डेढ शताब्दी स्वयां अप्वः ई तक प्रजातियात लगभग मदयेका बिल । शिकारीं म्वानाच्वंगु चेस्टनट खनागु रिपोर्ट न्यनेवं चेस्टनटया तना निगू फिट ताःहाकःगु व न्यातँजाःगु छेँय् थ्यंगुलिं वयात शंका जुल । डार्लिङं धाःगु दु, “जिं विश्वास याना कि वं छु खः धकाः सिउ ।
डार्लिङ्गं सिमा लुइकूबलय्, थ्व पौराणिक आकृतियात स्वये थें जुल । वं धाःगु दु, “थ्व छगू नमूना दयेकेगु तसकं सरल व परिपूर्ण जुल-थ्व तःधंगु खः ।” अय् सां डार्लिङ्गं नं सिमा सिनाच्वंगु खंकल । सन् १९०० या दशकया सुरुनिसें थ्व हे महामारीं थुकियात ग्रस्त याःगु दु, गुकिं यानाः थुज्वःगु ल्वचं यानाः ३ अर्ब वा व स्वयां अप्वः मनूत सीगु अनुमान याःगु दु । थ्व आधुनिक इतिहासय् मुख्यतः सिमा स्यंकीगु न्हापांगु मनूपाखें जुइगु ल्वय् खः । डार्लिङ्गं बिचाः यात, यदि वं व सिमायात बचे याये मफुसा, वं कमसेकम उकिया पुसायात बचे याइ । छगू जक समस्या दु, थुकियात परागण यायेफइगु मेमेगु चेस्टनटया सिमा लिक्क लिक्क मदुगुलिं थुगु सिमां छुं हे यानाच्वंगु मदु ।
डार्लिङ्ग छम्ह इन्जिनियर खः गुम्हेस्यां समस्या समाधान यायेत इन्जिनियरया तरिका छ्यली । वयां लिपाया जुनय् सिमाया हरियो क्वँय् क्वय् खिउँसे च्वंगु ह्याउँगु स्वां न्यनाच्वंगु इलय् डार्लिंगं थःम्हं सयेकागु मेगु चेस्टनट सिमाया मिजं स्वांपाखें काःगु शट पाउडरं शट गोलाबारूद भरे यानाः उत्तरपाखे गाडी चले यात । डेढ घण्टा ई काल । वं बालं काःगु हेलिकोप्टरं सिमायात गोलिं कयेकल । (वं छगू सफल निर्माण कम्पनी चलेयाइ गुकिं आडम्बर खर्च यायेफु ।) थ्व कुतः असफल जुल । वयां लिपाया दँय्, डार्लिङ्गं हानं कुतः यात । थुगुसी वय्कः व वय्कःया काय् नापं पहाडया च्वकाय् च्वंगु चेस्टनटय् मचान घ्वानाः निवाः स्वयां अप्वः ई दुने ८० फिट तःजाःगु प्लेटफर्म दयेकल । जिमि यःम्हं क्वथाय् च्वनाः मेगु चेस्टनटया सिमाय् च्वंगु की थें च्वंगु स्वांलिसे स्वांयात स्यानाबिल ।
उगु शरद ऋतुइ, डार्लिङ्गया सिमायागु कचां वाउँगु काँडां त्वपुयातःगु बर्र पिहां वल । थुगु काँडा थुलि ख्वातु अले च्वामु कि थुकियात क्याक्टि धकाः द्वंकेफु । बाली अप्वः मजू, थ्यंमथ्यं १०० गू नट दु, तर डार्लिङं छुं भचा बुइकाः आशा पिन यानातःगु दु । वय्कः व वय्कःया छम्ह पासां सिराक्यूजया स्टेट युनिभर्सिटी अफ न्यूयोर्क स्कूल अफ इन्भाइरोमेन्टल साइन्स एण्ड फोरेस्ट्रीया निम्ह ट्री जेनेटिसिष्ट चार्ल्स मेनार्ड व विलियम पावेललिसे नं स्वापू तयादिल (चक व बिल मन्त) । इमिसं नकतिनि हे जक अन म्ह्व बजेटया चेस्टनट अनुसन्धान परियोजना न्ह्याकूगु खः । डार्लिंगं इमित छुं चेस्टनट बियाः वैज्ञानिकतय्त थुकियात लित हयेत छ्यले फइ ला धकाः न्यन । डार्लिंगं धाःगु दु, “थ्व तःधंगु खँ थें च्वं ।” “पूर्वी संयुक्त राज्य अमेरिका ।” तर छुं दँ लिपा वया थःगु हे सिमा सित ।
युरोपियनत उत्तर अमेरिकाय् बसोबास यायेगु सुरु याःगु इलंनिसें थ्व महादेशया गुँया बाखं यक्व ल्याखय् नोक्सानी जूगु दु। अथे जुसां डार्लिङया प्रस्तावयात आः यक्वसिनं बाखंयात संशोधन यायेगु ज्या न्ह्याकेगु दकलय् आशाजनक अवसरया रुपय् कायेगु यानाच्वंगु दु – थुगु दँया सुरुइ टेम्पलटन वर्ल्ड च्यारिटी फाउन्डेसनं मेनार्ड व पावेलया द प्रोजेक्टयात थःगु इतिहासया अधिकांश भाग अनुदान बिउगु खः, अले थ्व कुतःया कारणं ३० लख डलर स्वयां अप्वः खर्च जूगु छगू चिधंगु स्तरया अपरेशनयात भंग यायेत ताःलात । थ्व विश्वविद्यालययात आःतकया दकलय् तःधंगु द्वहलपा खः । आनुवंशिकीविद्तय्गु अनुसन्धानं वातावरणविद्तय्त न्हूगु व गुबलें गुबलें असहज कथं सम्भावनाया सामना यायेत बाध्य याइ, कि प्राकृतिक संसारयात मर्मत यायेगुया अर्थ अक्षुण्ण इडेनया बगैंचाय् लिहां वनेगु मखु । बरु झीसं ग्रहण यानागु भूमिकायात आत्मसात यायेगु जुइफु : प्रकृति लिसें सकतांया इन्जिनियर ।
चेस्टनटया हः ताःहाकः व दाँत दूगु जुइ, व हःया केन्द्रिय नसाय् लिउने लिउने स्वानाच्वंगु निगु चिचिधंगु हरियो आरा ब्लेड थें खनेदु। छखे, निपा हः तनालिसे स्वानाच्वंगु दु । मेगु छ्याकःलय्, इमिसं च्वामुगु च्वका दयेकी, गुगु अप्वः धया थें छखेपाखे लथ्याइ । थ्व अप्रत्याशित आकारं जंगलय् च्वंगु मौन हरियो व बालुवाया डण्डीयात चीका बी, अले पदयात्रीतय्गु अविश्वसनीय लुमन्तिं मनूतय्गु ध्यान ब्वलनी, गुकिं छगू इलय् यक्व शक्तिशाली सिमा दुगु जंगलया यात्रायात लुमंका बी ।
साहित्य व लुमन्तिं जक झीसं थुपिं सिमायात पूवंक थुइके फइ । अमेरिकन चेस्टनट कोलाबोरेटर फाउण्डेशनया कार्यकारी निर्देशक ल्यूसिल ग्रिफिनं छक्वः च्वःगु दु कि अन छिं चेस्टनट थुलि समृद्ध खनी कि बसन्त ऋतुइ सिमाय् च्वंगु क्रीमयुक्त, रेखीय स्वां “द फोमी वेभ्स रोल्ड डाउन द हिलसाइड थें”, गुकिं बाज्याया लुमन्तिइ थ्यंका बी । शरद ऋतुइ हाकनं सिमा फुटे जुइ, थुगुसी कांटेदार बर्रं चाकुगुयात त्वपुया तइ । छम्ह जीवन्त थोरों “वाल्डेन”य् च्वःगु दु, “चेस्टनट पाके जुइवं जिं चिकुलाय् आधा बुशेल थुना । “उगु मौसमय् उगु इलय् लिंकनया अन्तहीन चेस्टनटया जंगलय् चाःहिलेगु तसकं रोमाञ्चक जुइगु खः ।”
चेस्टनट तसकं भलसा याये बहःजू । छुं दँया दुने जक एकोर्न वांछ्वइगु ओकया सिमा थें मखु, चेस्टनटया सिमाय् हरेक शरद ऋतुइ यक्व ल्याखय् नटया बाली दइ । चेस्टनट नं पचे यायेत अःपु : छिं थुकियात त्वपुयाः कच्चा नयेफइ । (ट्यानिन दुगु एकोर्न छ्यलेगु कुतः या-वा यायेमते।) सकसिनं चेस्टनट नयेगु याइ: हिरण, खिचा, भालु, झंगः, मनू। किसानतसें इमिगु फा त्वःताः गुँइ ल्ह्वन । क्रिसमसया इलय्, पहाडं शहरय् चेस्टनटं जाःगु रेल न्यासि वनी । ख:, इपिं धात्थें हे अलावं च्याकल । लिपा मेनार्ड व पावेलं ज्या याःगु स्कूलया न्हापांम्ह डीन विलियम एल ब्रें धयादी, “गुलिखे थासय् किसानतय्सं मेमेगु फुक्क कृषि उत्पादन स्वयां नं चेस्टनटया विक्रीपाखें अप्वः आम्दानी याइ धकाः धाइ । १९१५ स च्वयातःगु थ्व जनताया सिमा खः, गुकी अप्वः धइथें जंगलय् बुयावइ ।
थुकिं नसा जक मखु, अप्वः नं बी । चेस्टनटया सिमा १२० फिट तक्क थहां वनेफु, व न्हापांगु ५० फिट शाखा वा नोटं व्यवधान याइमखु। थ्व सिँ स्याइपिनिगु म्हगस खः । थ्व न दकलय् बांलाःगु सिँ खः, न दकलय् बल्लाःगु सिँ जूसां थ्व तसकं याकनं बुयावइ, विशेष यानाः थुकियात स्यायेधुंकाः हाकनं अंकुरित जुइबलय् व सडे जुइमखु । रेलमार्गया टाई व टेलिफोनया खम्बाया टिकाउपनं सौन्दर्यशास्त्रयात पार याःगुलिं चेस्टनटं औद्योगिकीकरण जूगु अमेरिका दयेकेगु निंतिं ग्वाहालि यात । चेस्टनटं दयेकूगु द्वलंद्वः गोदाम, केबिन व चर्चत आः नं दनि; सन् १९१५ य् छम्ह च्वमिं थ्व संयुक्त राज्य अमेरिकाय् दकलय् अप्व स्याइगु सिमा प्रजाति ख धका अनुमान यात।
पूर्वया अधिकांश थासय्-मिसिसिपी निसें मेन तक्कया सिमा, व एटलान्टिक तटं मिसिसिपी खुसिया तट-चेस्टनट नं थुकिलि छगू ख। तर एप्पलचियनय्, थ्व छगू तःधंगु सिमा खः । थुगु पहाडय् अरबौं चेस्टनटत च्वनाच्वंगु दु ।
यक्व अमेरिकीतय्गु प्रवेशद्वार जुयाच्वंगु न्यूयोर्कय् फुसेरियम विल्ट न्हापां खनेदूगु पाय्छि हे खः । सन् १९०४ य् ब्रन्क्स चिडियाखानाय् च्वंगु लुप्तप्रायः जुइत्यंगु चेस्टनट सिमाया क्वँय् य् छगू अजूचायापुगु संक्रमण लुयावःगु खः । अनुसन्धानकर्तातय्सं याकनं हे निर्धारण यात कि ब्याक्टेरियाया ब्लाइट जुइगु फंगस (लिपा क्राइफोनेक्ट्रिया परजीवी धाःगु) आयातित जापानी सिमाय् सन् १८७६ निसें हे थ्यंगु खः ।(सामान्यतया छगू प्रजातिया परिचय व स्पष्ट समस्या लुइकेगु दथुइ ईया अन्तराल दइ ।)
याकनं हे यक्व राज्यया मनूतय् सं सिमा सीगु रिपोर्ट यात । सन् १९०६ य् न्यूयोर्क बोटानिकल गार्डेनया माइकोलोजिष्ट विलियम ए. मुरियलं थ्व फंगसं चेस्टनटया सिमा क्वँय् य् ह्याउँसे च्वंगु सियुगु फोहरया संक्रमण जुइगु व अन्ततः थुकिया तनाया चाकःलिं सफा जुइगु खँ न्ह्यथनादिल । जब क्वँय् क्वय् च्वंगु क्वँय् या नलिकाय् पोषक तत्व व लः च्वय् क्वय् वने मफइगु अवस्थाय् मृत्युया अंगूठीया च्वय् च्वंगु फुक्कं सी ।
गुलिं मनूतय् सं कल्पना याये मफु-बाय् मेपिन्सं कल्पना याये मयः- गुँइ तना वनीगु सिमा । सन् १९११ य् पेन्सिलभेनियाया छगू किन्डरगार्टेन कम्पनी सोबर प्यारागन चेस्टनट फार्मं थ्व ल्वय् “ग्यायेगु स्वयां नं अप्वः” खः धकाः विश्वास याःगु खः । गैरजिम्मेवार पत्रकारतय्गु दीर्घकालीन अस्तित्व । सन् १९१३ य् थ्व फार्म बन्द जुल।निदँ न्ह्यः पेन्सिलभेनियां चेस्टनट ल्वेया समिति सःताः २ लख ७५ हजार अमेरिकी डलर (उबलय् तःधंगु रकम) खर्च यायेत अधिकार बिल व थ्व पीडाया विरुद्ध ल्वायेगु उपाय कायेगु अधिकारया प्याकेज घोषणा यात गुकिलि निजी वृक्षय् स्यंकेगु अधिकार नं दुथ्याः। प्याथोलोजिष्टतय्सं मू संक्रमणया न्ह्यःनेया छुं माइल दुनेया फुक्क चेस्टनटया सिमा चीकाः मिँ स्यायेगु प्रभाव पिकायेगु सल्लाह बियाच्वंगु दु । तर थ्व फंगस संक्रमित मजूगु सिमाय् क्वछुनेफुगु खनेदु, अले थुकिया बीजाणुत वायु, झंगः, की व मनूतय्सं संक्रमित जुइ । योजना त्वःतल ।
सन् १९४० तक, लगभग छुं नं तःधंगु चेस्टनट संक्रमित मजू । थौं अरबौं डलरया मू मदयेका बिल । फुसेरियम विल्ट बुँइ म्वाये मफुगुलिं चेस्टनटया क्वँय् क्वँय् क्वँय् जुयाच्वंगु दु, व ४० करोड स्वया अप्व क्वँय् आः नं जंगलय् हे ल्यनाच्वंगु दु। तर फुसेरियम विल्टं थःगु होस्टयात उल्लेखनीय क्षति मयासे थः च्वनाच्वंगु ओकया सिमाय् छगू जलाशय लुइकल । अनं याकनं न्हुगु चेस्टनटया क्वँय् य् न्यना वनि व सामान्यतया पुष्पया अवस्थाय् थ्यनेगु यक्व न्ह्यः हे हाकनं बुँइ क्वछुइ।
सिँ उद्योगं विकल्प लुइकूगु दु : ओक, पाइन, अखरोट, व खरानी । चेस्टनटया सिमाय् निर्भर जुइगु मेगु छगू तःधंगु उद्योग टेनिङं सिन्थेटिक टेनिङ एजेन्टय् हिलेधुंकूगु दु । यक्व गरिब किसानतय्गु निंतिं स्वीच यायेगु छुं मदु : मेगु छुं नं आदिवासी सिमा किसान व इमिगु पशुतय्त निःशुल्क, विश्वसनीय व प्रचुर मात्राय् क्यालोरी व प्रोटिन प्रदान याइमखु । चेस्टनट ब्लाइटं एप्पलचियनतय्गु आत्मनिर्भर कृषिया छगू सामान्य अभ्यासयात अन्त्य याःगु धायेफइ, गुकिं यानाः उगु थासय् च्वंपिं मनूतय्त छगू स्पष्ट विकल्प दयेकेत बाध्य याइ : कोइला खानीइ वनेगु वा तापाक्क वनेत । इतिहासकार डोनाल्ड डेभिसं सन् २००५ य् च्वःगु दु, “चेस्टनटया मृत्युया कारणं मुक्कं विश्व हे सीधुंकल, गुकिं यानाः च्यागू शताब्दी स्वयां अप्वः ईनिसें एप्पलचियन पर्वतय् दयाच्वंगु अस्तित्वया चलन मदया वन ।”
पावेल एप्पलचियन व चेस्टनटपाखें तापाक्क ब्वलंगु खः । वय् कःया अबु वायुसेनाय् सेवा यानादिल व वय् कःया परिवारय् च्वं वन: इन्डियाना, फ्लोरिडा, जर्मनी, व मेरिल्याण्डया पूर्वी तट। वय्कलं न्यूयोर्कय् थःगु करियर बिकादीसां वय्कःया भाषणय् मध्यपश्चिमया बेबाकता व दक्षिणया सूक्ष्म तर खनेदयेक पूर्वाग्रह कायम यानातःगु दु । वय्कःया सरल शिष्टाचार व सरल सिलाई शैलीं छम्हं मेम्हसित पूरक याइ, गुकी अन्तहीन थें च्वंगु प्लेड शर्ट रोटेशन दुगु जिन्सया विशेषता दु । वयात यःगु अन्तर्वार्ता “वाह” खः ।
पावेलं आनुवंशिकीया प्राध्यापकं थःगु हे कथंया की व ल्वय् रोकथामया क्षमता उत्पादन यायेफइगु आनुवंशिक रुपं परिमार्जित वनस्पतिइ आधारित न्हूगु, हरित कृषिया आशा मब्यूतले पशु चिकित्सक जुइगु योजना दयेकूगु दु । “जिं बिचाः याना, वाः, थःत कीटपाखें बचे यायेफइगु वनस्पति दयेकेगु बांलाःगु मखु, अले उकी छुं नं कथंया कीटनाशक वासः छ्वाके म्वाःल ला ?” पावेलं धाःगु दु । “अवश्य नं विश्वया मेमेगु देशं नं थ्व हे बिचाःयात अनुसरण याइमखु ।”
सन् १९८३ य् पावेल यूटा स्टेट युनिभर्सिटीया स्नातक विद्यालयय् थ्यंबलय् वयात छुं हे खँ मदु । न्ह्याथेसां, व संयोगवश छम्ह जीवविज्ञानीया प्रयोगशालाय् दुहां वन, अले व ब्लाइट फंगसयात कमजोर यायेफुगु भाइरसया ज्या यानाच्वंगु खः । थ्व भाइरस छ्यलेगु इमिगु कुतः विशेष रुपं बांलाक मवन: थ्व थःथम्हं हे सिमां सिमाय् न्यनावन मखु, उकिं थ्व दर्जनौं व्यक्तिगत फंगल प्रकारया निंतिं अनुकूलन यायेमाल। अथे जुसां पावेलं तःधंगु सिमा कुतुं वःगु बाखनं मोहित जुयाः मनूतय्सं दयेकूगु दुखद त्रुटिया घटनाया वैज्ञानिक समाधान बियादिल । वय्कलं धयादी, “विश्वन्यंकं चाःहिलाच्वंगु जिमिगु सामानया बांमलाःगु व्यवस्थापनया कारणं जिमिसं दुर्घटनावश रोगजनक आयात यानागु खः ।” "जिं बिचाः याना : वाः, थ्व रोचक खः । थुकियात लित हयेगु मौका दु ।"
पावेलं घाटा मदयेकेगु न्हापांगु कुतः मखु । अमेरिकी चेस्टनट असफल जुइगु निश्चित जुइधुंकूगु स्पष्ट जुइधुंकाः युएसडीए नं अमेरिकी चेस्टनटया थाय् थ्व प्रजातिं कायेफइ ला धकाः थुइकेत चिनियाँ चेस्टनटया सिमा रोपे यायेगु कुतः यात, गुगु क्वँय् क्वँय् जुइत अप्वः प्रतिरोधी जुइ । न्ह्याथेसां, चेस्टनट अप्वः यानाः पिनेपाखे बुयावइ, अले सिसाबुसाया सिमा स्वयां नं सिसाबुसाया सिमा थें जुइ । इमित जंगलय् ओक सिमा व मेपिं अमेरिकी दिग्गजतसें बामना यानाबिल । इमिगु वृद्धि पनेफु, मखुसा इपिं साधारण रुपं सी । वैज्ञानिकतय्सं अमेरिका व चीनया चेस्टनटयात नं छथाय् तयाः प्रजनन यायेगु कुतः याःगु खःसा निगुलिंया सकारात्मक विशेषता दुगु सिमा उत्पादन जुइगु आशा याःगु खः । सरकारया कुतः असफल जुयाः त्वःताः वन ।
पावेलं अन्ततः स्टेट युनिभर्सिटी अफ न्यूयोर्कया स्कूल अफ इन्भाइरोमेन्टल साइन्स एण्ड फोरेस्ट्रीइ ज्या यानादिल, गन वय्कलं प्रयोगशालाय् सिमा पिइम्ह आनुवंशिकीविद् चक मेनार्डयात नापलानादिल । छुं दँ न्ह्यः जक वैज्ञानिकतय्सं न्हापांगु आनुवंशिक रुपं परिमार्जन यानातःगु वनस्पतिया टिश्यू दयेकूगु खः- छुं नं व्यावसायिक प्रयोग स्वयां प्राविधिक प्रदर्शनया निंतिं सुर्तीजन्य पदार्थयात एन्टिबायोटिक प्रतिरोध प्रदान याइगु जीन थप याःगु खः । मेनार्ड (मेनार्ड) न्हुगु प्रविधिइ डबल यायेगु शुरु यात, अथे हे थुकिया नाप स्वापू दूगु उपयोगी प्रविधि मालेगु ज्या यात। उगु इलय् डार्लिंगयाके छुं बीज व छगू हाथ्या दुगु खः : अमेरिकी चेस्टनटयात भिंकेगु ।
द्वलंद्वः दँया परम्परागत वनस्पति प्रजनन प्रचलनय् किसानतयेसं (व नकतिनिया वैज्ञानिकतेसं) इच्छित लक्षण दूगु जातयात पार याःगु दु। अले, जीन प्राकृतिक रुपं छथाय् तयाः ल्वाकज्याइ, अले मनूतय्सं उच्च गुणस्तरया निंतिं आशाजनक मिश्रण ल्यइ-तःधंगु, अप्वः स्वादिष्ट सिसाबुसा वा ल्वय् प्रतिरोधात्मक क्षमताया निंतिं । अप्वः धया थें, छगू उत्पादन उत्पादन यायेत यक्वं पुस्ता माली । थ्व प्रक्रिया बुलुहुं व भचा अलमल जुइ । डार्लिङ्गं थुगु तरिकां वयागु जंगली प्रकृति थें बांलाःगु सिमा उत्पादन याइ ला धकाः अजू चाल । वं जितः धाल : “जिं स्वयेबलय् झीसं अझ बांलाके फइ ।”
जेनेटिक इन्जिनियरिङया अर्थ अप्व नियन्त्रण ख: छगू निश्चित जीन छुं असम्बन्धित प्रजातिं वःगु जूसां, थ्व छगू निश्चित उद्देश्यया निंतिं ल्ययेछिं व मेगु जीवया जीनोमय् दुथ्याकेछिं। (थी थी प्रजातिया जीन दुगु जीवयात “आनुवंशिक रुपं परिमार्जन” याइ । पावेलया विश्वास दु कि थ्व अमेरिकी चेस्टनटया निंतिं तसकं उपयुक्त खनेदु, गुकियात वं “लगभग परिपूर्ण सिमा” धाइ-बल्लाःगु, तःधिकः, व खाद्य स्रोतय् समृद्ध, गुकियात तसकं विशिष्ट सुधार जक माः : ब्याक्टेरियाया स्याःचाःया प्रतिरोध ।
यःम्ह सहमत । वं धाल, “झीगु व्यवसायय् इन्जिनियरत दयेमाः ।” “निर्माणनिसें निर्माण तक थ्व छगू कथंया अटोमेशन जक खः ।”
पावेल व मेनार्डया अनुमान कथं प्रतिरोधात्मक क्षमता बीगु जीन मालेत, चेस्टनटया जीनोमय् थपे यायेगु प्रविधि विकास यायेत व अनंलि उकियात बुइकेत झिदँ लगे जुइफु । पावेलं धाःगु दु, “जिमिसं अनुमान जक यानाच्वनागु दु । "सुयाके नं फंगल प्रतिरोध प्रदान याइगु छुं नं जीन मदु । जिमिसं धाथें छगू खाली थासं शुरु यानागु खः ।"
डार्लिंगं सन् १९८० या दशकया सुरुइ पलिस्था जूगु गैरनाफामूलक संस्था अमेरिकन चेस्टनट फाउण्डेशनपाखें ग्वाहालि फ्वंगु खः । थुकिया नेतां वयात धाल कि व मूलतः तन । इपिं हाइब्रिडाइजेशनया निंतिं प्रतिबद्ध दुसा वातावरणविद्तय्गु विरोध ब्वलंकूगु जेनेटिक इन्जिनियरिङयात कयाः सतर्क जुयाच्वंगु दु । उकिं, डार्लिङ्गं जेनेटिक इन्जिनियरिङ्गया ज्यायात ध्यबा बीत थःगु हे गैरनाफामूलक संस्था दयेकल । पावेलं धाःगु दु, उगु संस्थां मेनार्ड व पावेलयात ३० हजार डलरया न्हापांगु चेक च्वःगु खः । (सन् १९९० य् राष्ट्रिय संगठनं सुधार यानाः डार्लिङया अलगाववादी पुचःयात थःगु न्हापांगु राज्य शाखाया रुपय् स्वीकार यात, तर गुलिखे दुजःत अझ नं जेनेटिक इन्जिनियरिङप्रति शंकास्पद वा पूर्ण शत्रुतापूर्ण जुयाच्वंगु खः ।)
मेनार्ड व पावेल ज्याय् दु । लगभग उघ्रिमय्, इमिगु अनुमानित ई तालिका अवास्तविक साबित जुल । प्रयोगशालाय् चेस्टनट गथे यानाः बुइकेगु धकाः लुइकेगु न्हापांगु पंगः खः । मेनार्डं चेस्टनटया हः व ग्रोथ हार्मोनयात गोल स्यालो प्लाष्टिकया पेट्री डिसय् ल्वाकछ्यानाः चिनार बुइकेगु विधि छ्यली । थ्व अवास्तविक जूगु खनेदत । न्हूगु सिमाय् विशेष कोषिकां हा व क्वँय् ब्वलनी मखु । मेनार्डं धाःगु दु, “चेस्टनटया सिमा स्यायेगुलि जि विश्वया हे अग्रणी खः ।” जर्जिया विश्वविद्यालयया छम्ह अनुसन्धानकर्ता स्कट मर्कलं (स्कट मर्कलं) अन्ततः मेनार्डयात विकासया चरणय् भ्रूणय् परागणं मेगु प्लान्ट चेस्टनटय् गथे यानाः वनेगु धकाः स्यनाबिल ।
पाय् छिगु जीन मालेगु - पावेलया ज्या - नं हाथ्यापूर्ण साबित जुल । वय्कलं तःदँ तक न्याया जीनय् आधारित एन्टिब्याक्टेरियल कम्पाउण्डया अनुसन्धान यानादिल, तर न्या दुगु सिमायात सर्वसाधारणं स्वीकार मयायेफु धइगु चिउताःया कारणं वय्कलं उगु कम्पाउण्ड त्वःतादिल । वय्कलं चेस्टनटय् ब्याक्टेरियाया स्याःचाः विरुद्धया जीन नं मालादिल, तर सिमायात संरक्षण यायेत यक्व जीन दुथ्याःगु खनेदत (इमिसं म्होतिं नं ६गु जीन म्हसीकल)। अनंलि, १९९७ स, छम्ह सहकर्मी वैज्ञानिक बैठकं लिहां वयाः छगू सार व प्रस्तुति धलखय् तल । पावेलं “ट्रान्सजेनिक वनस्पतिइ अक्सालेट अक्सिडेजया अभिव्यक्तिं अक्सालेट व अक्सालेट उत्पादन याइगु फंगसयात प्रतिरोधात्मक क्षमता प्रदान याइ” शीर्षकया छगू शीर्षकयात टिप्पणी यानादिल । पावेलं थःगु भाइरस अनुसन्धानं सिउगु खः कि विल्ट फंगसं चेस्टनटया क्वँय् स्यायेत व पचय् यायेत अःपुकेगु निंतिं अक्सालिक एसिड पिकाइ । पावेलं थुइकल कि यदि चेस्टनटं थःगु हे अक्सालेट अक्सिडेज (अक्सालेटयात स्यंकेफुगु विशेष प्रोटिन) उत्पादन यायेफुसा थुकिलि थःगु हे रक्षा यायेफइ । वं धाःगु दु, “व जिगु युरेकाया क्षण खः ।”
यक्वं स्वांसिमाय् अक्सालेट अक्सिडेज उत्पादन यायेत सक्षम याइगु जीन दुगु खनेदत । भाषण बिउम्ह अनुसन्धानकर्तापाखें पावेलयात वाया छगू भेरिएन्ट दत । स्नातक ब्वनामि लिण्डा पोलिन म्याकगुइगनं “जीन गन” प्रविधिइ सुधार यानाः चेस्टनटया भ्रूणय् जीन प्रक्षेपण याःगु खः, गुकिं भ्रूणया डीएनएय् थुकियात दुथ्याके फइगु आशा याःगु खः । थ्व जीन भ्रूणय् अस्थायी रुपं च्वनाच्वन, तर लिपा तनावन । अनुसन्धान पुचलं थ्व विधि त्वःताः यक्व न्ह्यः हे मेमेगु जीवया डीएनए चीकाः उकिया जीन दुथ्याकेगु विधि विकास याःगु ब्याक्टेरियाय् वन । प्रकृतिइ, सूक्ष्मजीवतसें जीन तनाबी गुकिं होस्टयात ब्याक्टेरियाया नसा दयेकेत बाध्य याइ । आनुवंशिकीविद्तसें थुगु ब्याक्टेरियायात आक्रमण यात गुकिं यानाः थुकिं वैज्ञानिकयात माःगु गुगुं नं जीन दुथ्याके फइ । म्याकगुइगनं चेस्टनटया भ्रूणय् विश्वसनीय रुपं ग्वाःया जीन व मार्कर प्रोटिन थपे यायेगु क्षमता प्राप्त यात । माइक्रोस्कोपय् प्रोटिनयात विकिरणित यायेबलय् प्रोटिनं वाउँगु मत पिकाइ, गुकिं सफल इन्सर्शन जूगु संकेत बी । (पुचलं याकनं हे मार्कर प्रोटिन छ्यलेगु त्वःतल-सुयातं नं चकनाच्वंगु सिमा म्वाःल ।) मेनार्डं थ्व विधियात “हलिंया दकलय् सुरुचिपूर्ण चीज” धकाः धाल ।
कालान्तरय् मेनार्ड व पावेलं चेस्टनट एसेम्बली लाइन दयेकल, गुगु आः सन् १९६० या दशकया छगू भव्य ईँचा व मोर्टार वन अनुसन्धान भवनया यक्व तल्लाय् थ्यंगु दु, नापं चमकदार न्हूगु अफ क्याम्पस “बायोटेक एक्सेलेरेटर” सुविधा नं दु । थ्व प्रक्रियाय् दकलय् न्हापां आनुवंशिक रुपं समान कोषं अंकुरित जुइगु भ्रूण ल्ययेगु (अधिकांश ल्याबय् दयेकूगु भ्रूणं थ्व ज्या याइमखु, उकिं क्लोन दयेकेगु बेकार जुइ) व ग्वाःया जीन दुथ्याकेगु याइ। एगर थें भ्रूणया कोषिकात शैवालं पिकाइगु पुडिङ्ग थें जाःगु पदार्थ खः । भ्रूणयात सिमाय् हिलेत अनुसन्धानकर्तातय्सं ग्रोथ हार्मोन तःगु खः । सलंसः क्यूब आकारया प्लाष्टिकया पात्रय् चिचिधंगु मू मदुगु चेस्टनटया सिमा तयातःगु छगू शक्तिशाली फ्लोरोसेन्ट दीपया क्वय् छगू तख्ताय् तयेफइ । अन्तय् वैज्ञानिकतय्सं रुटिङ हार्मोन तयाः थःगु मूल सिमायात बुँइ भरे यानातःगु गमलाय् तयाः तापक्रम नियन्त्रित वृद्धि कक्षय् तयाबिल । प्रयोगशालाय् च्वंगु सिमा पिने बांमलाःगु अवस्थाय् दुगुलिं अजूचायापूगु खँ मखु । उकिं अनुसन्धानकर्तातय्सं थुकियात जंगली सिमालिसे जोडी दयेकाः फिल्ड टेस्टिङया निंतिं कडा तर अझ नं प्रतिरोधी नमूना दयेकूगु खः ।
निदँ न्ह्यः पावेलया ल्याबया स्नातक ब्वनामि हन्ना पिल्कीं जितः थ्व गथे यानाः यायेगु धकाः क्यनाबिल । वं चिग्वःगु प्लास्टिकया पेट्री डिसय् ब्याक्टेरियाया स्याइगु फंगसया खेती यात । थुगु बन्द रुपय्, खिउँसे च्वंगु सुन्तला रंगया रोगजनक सौम्य व लगभग बांलाः खनेदु । थ्व सामूहिक मृत्यु व विनाशया कारण खः धकाः कल्पना याये थाकु ।
भूमिइ च्वंम्ह जिराफं भूमिइ घुँडा टेकाः छगू चिकिचाधंगु सिमाया न्यागू मिलिमिटरया ब्वयात चिं तयाः स्क्यालपेलं स्वक्वः सटीक चीर तयाः घालय् ब्लाइट त्वपुल । वं इमित प्लास्टिकया फिल्मया छकू कुचां सिल यात । वं धाल, “थ्व ब्याण्ड एड थें खः ।” थ्व गैर प्रतिरोधी “नियन्त्रण” सिमा जूगुलिं वय्कलं सुन्तलाया संक्रमण इनोक्यूलेसनया थासं तीव्र गतिं न्यना वनीगु व अन्ततः चिचिधंगु तनायात घेरे याइगु आशा यानादीगु दु । वं जित: न्हापा वासः या:गु वाया जीन दुगु छुं सिमा क्यन । संक्रमण चीधंगु म्हुतु लिक्क च्वंगु पातःगु सुन्तला रंगया म्हुतुसिइ जक सीमित जुइ ।
सन् २०१३ य् मेनार्ड व पावेलं ट्रान्सजेनिक अनुसन्धानय् थःगु सफलताया घोषणा याःगु खः : अमेरिकी चेस्टनट ल्वय् लुयावःगु १०९ दँ लिपा इमिसं आत्मरक्षा थें च्वंगु ट्रीज दयेकल, भले हे इमित तःधंगु मात्राय् विल्टिङ फंगसया आक्रमण जूसां । इमिगु न्हापांम्ह व दकलय् उदार दाताया सम्मानय् वं थ्यंमथ्यं २ लख ५० हजार डलर लगानी याःगु खःसा अनुसन्धानकर्तातय्सं वयागु नामं सिमाया नां तयाच्वंगु दु । थुकियात डार्लिङ्ग ५८ धाइ ।
सन् २०१८ या अक्टोबरया वा वःगु शनिवाः न्यू पाल्ट्ज पिनेया छगू साधारण होटलय् अमेरिकी चेस्टनट फाउण्डेशनया न्यूयोर्क च्याप्टरया वार्षिक बैठक जूगु खःसा उकी थ्यंमथ्यं ५० म्ह मनूत मुनाच्वंगु खः । थ्व मुँज्या छुं भचा वैज्ञानिक मुँज्या खःसा छुं भचा चेस्टनट आदानप्रदानया मुंज्या खः । छगू चिकिचाधंगु बैठक क्वथाया लिउने दुजःतय् सं नटं जाःगु जिप्लोक झोला हिलाबुला यात । २८ दँ लिपा थुगु मुंज्या न्हापांखुसी खः गुकी डार्लिङ्ग बाय् मेनार्डं ब्वति मकाःगु खः । स्वास्थ्य समस्यां यानाः निम्हसितं तापाका तल । क्लबया अध्यक्ष एलन निकोलसं जितः धाःगु दु, “जिमिसं थुलि ताःई न्ह्यःनिसें थ्व ज्या यानाच्वनागु दु, अले दँय्दसं धइथें सीपिनिगु निंतिं सुम्क च्वनाच्वना । अथे खःसां नं मूड अझ नं आशावादी दु : आनुवंशिक रुपं परिमार्जन यानातःगु सिमां दँदँ तकया कठिन सुरक्षा व प्रभावकारिता परीक्षण पास याःगु दु ।
च्याप्टरया दुजःतय्सं न्यूयोर्क राज्यय् च्वनाच्वंगु प्रत्येक तःधंगु चेस्टनटया सिमाया अवस्थाया बारे विस्तृत परिचय बियादीगु खः । पिल्की व मेमेपिं स्नातक विद्यार्थीतय्सं पराग गथे यानाः मुंकेगु व भण्डारण यायेगु, छेँ दुनेया मतया क्वय् चेस्टनट गथे यानाः बुइकेगु, सिमाया आयु ताःहाकयेकेत बुँइ ब्लाइट इन्फेक्सन गथे यानाः भरे यायेगु धइगु खँ न्ह्यब्वःगु खः । आपालं मनूतय्सं परागण यानाः थःगु हे सिमा बुइकीपिं काजुया छाती दुपिं मनूतय्सं ल्याय्म्ह वैज्ञानिकतय्त न्ह्यसः तःगु खः ।
बोवेलं थ्व च्याप्टरया निंतिं अनौपचारिक युनिफर्म थें च्वंगु वसः पुना: जिन्सय् थुनातःगु नेकलाइन शर्ट । वय्कःया एकल-मनया अनुसन्धान-हर्ब डार्लिङया चेस्टनट हाकनं प्राप्त यायेगु लक्ष्यया चाकःलिं व्यवस्थित स्वीदँया क्यारियर-प्राज्ञिक वैज्ञानिकतय् दथुइ दुर्लभ खः, गुकिं अप्वः यानाः प्यदँया कोष चक्रय् अनुसन्धान याइ, अले अनंलि द आशाजनक लिच्वःयात व्यावसायिकीकरणया निंतिं मेपिन्त लःल्हाइ । पावेलया वातावरण विज्ञान व वन विभागया सहकर्मी डन लियोपोल्डं जितः धाल, “व तसकं ध्यान व अनुशासित खः ।” "वं पर्दा तइ । व मेमेगु यक्व खँय् विचलित जुइमखु । अनुसन्धानं अन्ततः प्रगति यायेवं स्टेट युनिभर्सिटी अफ न्यूयोर्क (एसयूएनवाई) या प्रशासकतय्सं वयात स्वापू तयाः वयागु सिमायात पेटेन्टया निंतिं इनाप यात, गुकिं विश्वविद्यालययात फाइदा जुइफइ, तर पावेलं अस्वीकार यात । वं धाल कि आनुवंशिक रुपं परिमार्जन यानातःगु सिमा आदिम मनूतय्गु चेस्टनट थें खः ।
तर वय्कलं उमित ख्याच्वः बियादिल ः अधिकांश प्राविधिक पंगःयात पार यायेधुंकाः आः आनुवंशिक रुपं परिमार्जन यानातःगु सिमायात दकलय् तःधंगु हाथ्या वयेफु, अमेरिकी सरकारयात । छुं वाः न्ह्यः पावेलं आनुवंशिक रुपं परिमार्जन यानातःगु वनस्पतियात स्वीकृति बीगु जिम्मेवारी कयाच्वंगु अमेरिकी कृषि विभागया पशु व वनस्पति स्वास्थ्य निरीक्षण सेवायात थ्यंमथ्यं ३ हजार पेजया फाइल बुझे याःगु खः । थुकिं एजेन्सीया स्वीकृति प्रक्रिया न्ह्याइ : आवेदनया समीक्षा, सार्वजनिक टिप्पणी फ्वनेगु, वातावरणीय प्रभाव विवरण दयेकेगु, हाकनं सार्वजनिक टिप्पणी फ्वनेगु व निर्णय यायेगु । थ्व ज्याय् यक्वं दँ कायेफु । निर्णय मजूसा परियोजना दिकेफु । (न्हापांगु सार्वजनिक टिप्पणीया ई आःतकं चाःगु मदुनि ।)
अनुसन्धानकर्तातय्सं खाद्य व औषधि प्रशासनयात मेमेगु निवेदन बुझे यायेगु योजना दयेकूगु दु, गुकिं आनुवंशिक रुपं परिमार्जित नटया खाद्य सुरक्षाया जाँच यायेफइ, अले वातावरण संरक्षण एजेन्सीं संघीय विषादी कानून अन्तर्गत थुगु सिमाया वातावरणीय प्रभावया समीक्षा याइ, गुगु आनुवंशिक रुपं परिमार्जित फुक्क वनस्पतिया निंतिं आवश्यक जुइ । जैविक। “थ्व विज्ञान स्वयां नं जटिल खः !” स्वकुमिपिं मध्ये सुं छम्हेस्यां धाल ।
"ख।" पावेल सहमत जुल । "विज्ञान न्ह्याइपु । थ्व निराशाजनक खः ।" (लिपा वं जितः धाल, “स्वंगू थीथी एजेन्सीया निगरानी धइगु अतिक्रमण खः । थुकिं धाथें वातावरण संरक्षणय् नवीनतायात स्याइ ।”)
इमिगु सिमा सुरक्षित जू धकाः प्रमाणित यायेत पावेलया पुचलं थीथी परीक्षण यात । इमिसं हाया परागयात अक्सालेट अक्सिडेज नकल । इमिसं चाय् फाइदाजनक फंगस बुयावःगु दाना स्वल । इमिसं हः लखय् त्वःताः टिइ उकिया प्रभावया अनुसन्धान यात । छुं नं अध्ययनय् छुं नं प्रतिकूल लिच्वः खने मदु-वास्तवय्, वास्तवय्, आनुवंशिक रुपं परिमार्जन यानातःगु आहारया प्रदर्शन छुं परिमार्जन मजूगु सिमाया पात स्वया बांलाः। वैज्ञानिकतय्सं थ्व नटयात टेनेसीया ओक रिज नेशनल लेबोरेटरी व मेमेगु प्रयोगशालाय् विश्लेषणया निंतिं छ्वयाबिल, अले अपरिवर्तित सिमापाखें उत्पादन जूगु नटलिसे छुं नं कथंया भिन्नता खने मदु ।
थुजाःगु लिच्वःतसें नियामकतय् त आश्वस्त यायेफु । इमिसं जीएमओया विरोध याइपिं कार्यकर्तातय्त लगभग निश्चित रुपं लय्तायेकी मखु । मोनसान्टोया अवकाश प्राप्त वैज्ञानिक जोन डौघर्टीं पावेलयात सितिकं परामर्श सेवा बियादीगु खः । वं थुपिं विरोधीतय्त “विपक्षी” धाल । दशकौंनिसें वातावरणीय संगठनतसें चेतावनी बियाच्वंगु दु कि तापाक्क स्वापू दुगु प्रजातिया दथुइ जीन हिलेबलय् अनपेक्षित लिच्वः वइ, गथेकि प्राकृतिक वनस्पतियात लिउने लाकाः “सुपर वीड” दयेकेगु, वा विदेशी जीन दुथ्याकेगु गुकिं होस्टया कारण जुइफु प्रजातिया डीएनएय् हानिकारक म्युटेशनया सम्भावना । कम्पनितसें पेटेन्ट कायेत व जीवयात नियन्त्रण यायेत जेनेटिक इन्जिनियरिङ छ्यली धकाः नं इमिसं चिन्ता प्वंकूगु दु ।
थौंकन्हय् पावेलं उद्योग स्रोतपाखें थःत प्रत्यक्ष रुपं छुं नं कथंया ध्यबा मवःगु धाःगु दुसा प्रयोगशालायात ध्यबा दान याःगु “बन्द मजूगु” अडान कयादीगु दु । तर “आदिवासी वातावरणीय संजाल” नांया छगू संस्थाया आयोजक ब्रेन्डा जो म्याकमानामां सन् २०१० य् जूगु छगू सम्झौतायात न्ह्यथनादिसें मोनसान्टों चेस्टनट फाउण्डेशन व उकिया साझेदार एजेन्सी न्यूयोर्कयात च्याप्टरं निगू आनुवंशिक परिमार्जन पेटेन्टयात अधिकृत याःगु खः । (पावेलं धाःगु दु कि मोनसान्टो लिसेंया उद्योगया योगदान थुकिया कुल कार्य पूँजीया ४% स्वयां म्हो जक दु ।) म्याकमानामाया शंका दु कि मोनसान्टो (२०१८ य् बायरं अधिग्रहण याःगु) गोप्य रुपं थुगु सिमायात भविष्यय् पुनरावृत्ति जुइगु खनेदुगु खँयात समर्थन यानाः पेटेन्ट कायेत स्वयाच्वंगु दु । निस्वार्थ परियोजना । वं स्पष्ट रुपं धाल, “मोनसन फुक्कं दुष्ट खः ।
पावेलं सन् २०१० या सम्झौताय् पेटेन्टया ई फुइधुंकूगु व वैज्ञानिक साहित्यय् थःगु सिमाया विवरण सार्वजनिक यानाः उगु सिमायात पेटेन्ट यायेमफइगु सुनिश्चित याःगु धाःगु दु । तर वं थुइकल कि थुकिं दक्वं चिन्ता मदयेकी मखु । वं धाल, “जिं स्यू, सुनां धाइ, छ मोनसान्टोया निंतिं चारा जक खः ।” “छु याये फइगु छुं हे मदु ।”
करिब प्यदँ न्ह्यः अमेरिकन चेस्टनट फाउन्डेसनया नेतातय्सं हाइब्रिडाइजेशनं जक थःगु लक्ष्य प्राप्त याये फइमखु धकाः निष्कर्ष पिकाःगुलिं पावेलया जेनेटिक इन्जिनियरिङ ज्याझ्वःयात स्वीकार याःगु खः । थुगु निर्णयं छुं असहमति ब्वलंकल । सन् २०१९ या मार्चय् फाउन्डेसनया म्यासाचुसेट्स–रोड आइल्याण्ड च्याप्टरया नायः लोइस ब्रोल्ट–मेलिकनं बफेलोय् च्वंगु जीन इन्जिनियरिङ विरोधी संगठन ग्लोबल जस्टिस इकोलोजी प्रोजेक्ट (ग्लोबल जस्टिस प्रोजेक्ट)या हवाला बियाः राजीनामा बियादीगु खः । न्याय पारिस्थितिकी परियोजना) तर्क; वया भाःत डेनिस मेलिकनं नं बोर्ड त्वःताः वन । डेनिसं जितः धाल कि पावेलया चेस्टनट “ट्रोजन हर्स” साबित जुइफु धकाः निम्हं विशेष चिन्तित जूगु खः, गुकिं मेमेगु व्यावसायिक सिमायात जेनेटिक इन्जिनियरिङया माध्यमं सुपरचार्ज यायेगु लँपु चायेकाबिल ।
सुसान अफट, छम्ह कृषि अर्थशास्त्री, नेशनल एकेडेमी अफ साइन्सेज, इन्जिनियरिङ व चिकित्सा समितिया अध्यक्षया रुपय् ज्या यानाच्वंगु दु, गुकिं सन् २०१८ य् वन जैव प्रविधिइ अनुसन्धान याःगु खः । जीएमओ विरोधी कार्यकर्ता। “गुनया आन्तरिक मू छु खः ?” वं न्यन, समस्याया दसुकथं, प्रक्रियां समाधान मयाः । “वनया थःगु हे गुण दु ला, हस्तक्षेपया निर्णय यायेबलय् थुकियात ध्यानय् तयेमाःगु नैतिक दायित्व दु ला ?”
जिं खँ ल्हानापिं अप्वः वैज्ञानिकतय्त पावेलया सिमायात कयाः चिउताः कायेमाःगु कारण म्हो जक दु, छाय्धाःसा जंगलय् दूरगामी क्षति जूगु दु : सिमा कटान, खानी, विकास, अले सिमा स्यंकीपिं अन्तहीन की व ल्वचं । उकी मध्ये चेस्टनट विल्ट छगू उलेज्या समारोह सावित जूगु दु । न्यूयोर्कया मिलब्रुकय् च्वंगु क्यारी इकोसिस्टम इन्स्टिच्युटया वन इकोलोजिष्ट ग्यारी लभेटं धयादी, “जिमिसं न्ह्याबलें न्हून्हूगु पूर्ण जीवया परिचय बियाच्वनागु दु । “आनुवंशिक रुपं परिमार्जन यानातःगु चेस्टनटया प्रभाव यक्व हे म्हो जुइ ।”
नकतिनि जक विस्कन्सिन–म्याडिसन विश्वविद्यालयं अवकाश काःम्ह वन इकोलोजिष्ट डोनाल्ड वालरं थ्व स्वयां नं न्ह्यःने वन । वं जितः धाल, “छखे जिं जोखिम व सिरपाःया दथुइ भचा सन्तुलनया रुपरेखा दयेकाच्वना, मेखे जिं जोखिमया निंतिं छ्यं स्यानाच्वनागु जक खः ।” थ्व आनुवंशिक रुपं परिमार्जन यानातःगु सिमां गुँयात खतरा जुइफु । उकिया विपरीत “सिरपाःया क्वय् च्वंगु पेजय् मसिं जक प्वंकाच्वंगु दु ।” वं धाल कि सुख्खा जुइगु प्रतिरोध याइगु चेस्टनटं अन्ततः थ्व युद्धग्रस्त जंगलयात त्याकी । मनूतय् त आशा माः । मनूतय् त चिं माः । ”
पावेल शान्त जुइगु प्रवृत्ति दु, तर जेनेटिक इन्जिनियरिङया शंकास्पद मनूतय्सं वयात हिलेफु । वं धाल, “जितः इमिगु अर्थ मदु ।” “थुपिं विज्ञानय् आधारित मखु ।” इन्जिनियरतय्सं बांलाःगु कार वा स्मार्टफोन दयेकीबलय् सुनां नं गुनासो याइमखु, उकिं बांलाःगु डिजाइनया सिमाय् छु गल्ती दु धकाः सीकेगु इच्छा जुइ । पावेलं धाःगु दु, “थ्व ग्वाहालि यायेफइगु उपकरण खः । “थ्व ज्याभः झीसं छाय् छ्यले मजिउ धकाः धयादीगु, झीसं फिलिप्सया पेचकस छ्यलेफु, तर सामान्य पेचकस मखु, अले उल्टा नं जुइ ?”
२०१८ या अक्टोबरया सुरुइ जि पावेललिसे सिराक्यूजया दक्षिणय् च्वंगु छगू हल्का फिल्ड स्टेशनय् वना । वं अमेरिकी चेस्टनट प्रजातिया भविष्य अप्वइगु आशा यात । थ्व थाय् लगभग सुनसान जुइधुंकल, अले थ्व छुं छुं थासय् सिमा बुइकेगु अनुमति बियातःगु थासय् छगू ख। ताःई न्ह्यःनिसें त्वःताः वंगु अनुसन्धान परियोजनाया उत्पादन जूगु पाइन व लार्चया तःजाःगु बुँ पूर्वपाखे झुके जुयाच्वंगु दु, प्रचलित वायुपाखें तापाक्क, गुकिं यानाः उगु थासय् भचा ग्यानापुगु अनुभूति जुइ ।
पावेलया प्रयोगशालाया अनुसन्धानकर्ता एन्ड्रयू न्यूहाउसं वैज्ञानिकतय्गु निंतिं दकलय् बांलाःगु सिमा मध्ये छगू दक्षिणी भर्जिनियाया जंगली चेस्टनटया ज्या यायेधुंकूगु दु । थ्यंमथ्यं २५ फिट तःजाःगु थ्व सिमा १० फिट तःजाःगु हरिणया घेरां घेरे यानातःगु रेन्डम रुपं व्यवस्था यानातःगु चेस्टनटया बगैंचाय् बुयावइ । ब्वनेकुथिया म्हिचा सिमाया छुं कचाया सिथय् चिनातःगु खः । न्यूहाउसं वैज्ञानिकतय्सं जुनय् आवेदन याःगु डार्लिङ ५८ पोलेनय् दुनेया प्लाष्टिकया झोलाय् फसेजूगु व पिनेया धातुया जालीया झोलां खिचातय्त बुयावइगु बर्रपाखें तापाक तःगु व्याख्या याःगु दु । थ्व फुक्क सेटअप संयुक्त राज्य अमेरिकाया कृषि विभागया कडा निगरानीइ दु; डिरेगुलेसन याये न्ह्यः फेन्सय् वा अनुसन्धानकर्ताया प्रयोगशालाय् आनुवंशिक रुपं जीन थप यानातःगु सिमापाखें वःगु पराग वा नटयात अलग यायेमाः ।
न्यूहाउसं कचाय् लिकाये ज्यूगु प्रुनिंग कैंचीयात हेरफेर यात । खिपः सालाः ब्लेड तछ्यानाः झोला कुतुं वन । न्यूहाउस याकनं मेगु बैग दुगु शाखाय् वनाः प्रक्रिया दोहोरे यात । पावेलं बायोहाजार्डस पदार्थ संचालन यायेगु थें हे कुतुं वःगु झोला मुंकाः तःधंगु प्लाष्टिकया फोहरया झोलाय् तयाबिल ।
प्रयोगशालाय् लिहां वयेधुंकाः न्यूहाउस व हन्ना पिल्कीं झोला खाली यानाः याकनं याकनं हरियो बर्रं ब्राउन नट पिकाःगु खः । इमिसं छ्यंगुलिइ काँडा दुहां मवनेमा धकाः होस याइ, गुगु चेस्टनट अनुसन्धानय् व्यावसायिक खतरा खः । न्हापा न्हापा, इमित दक्वं मूवंगु आनुवंशिक रुपं परिमार्जन यानातःगु नट यःगु खः । थुगु इलय्, इमिके लिपतय् यक्व हे दुगु खः : १,००० स्वयां अप्वः । पिर्कीं धाःगु दु, “जिपिं सकलें ह्याप्पी लिटिल डान्स यानाच्वनागु दु ।
उखुन्हु न्हिनय् लिपा पावेलं चेस्टनट लबिइ च्वंगु नील प्याटर्सनया ज्याकुथिइ यंकल । आदिवासी जनजाति दिवस (कोलम्बस दिवस) खः, अले ईएसएफया आदिवासी जनजाति व वातावरण केन्द्रया सहायक निर्देशक प्याटर्सन क्याम्पसया छगू क्वथां नकतिनि लिहां वःगु खः, गन वं आदिवासी जनजातिया खाद्य प्रदर्शनया नेतृत्व याःगु खः । ज्याकुथिइ वया निम्ह मस्त व भौमचा कम्प्यूटरय् म्हिताच्वन । सकसिनं नटया ख्वला लिकयाः नल । पावेलं पश्चाताप यासें धाःगु दु, “थुपिं आः नं भचा हरियो जुयाच्वंगु दु ।
पावेलया द्वहलपा बहुउद्देश्यीय खः । वय्कलं प्याटर्सनया नेटवर्कयात छ्यला न्हूगु थासय् चेस्टनट बुइकेगु आशा यानादीगु दु, गन छुं दँया दुने आनुवंशिक रुपं परिमार्जन यानातःगु पराग प्राप्त यायेफइ । वय्कः निपुण चेस्टनट कूटनीतिइ नं लगे जुयादिल ।
सन् २०१४ य् ईएसएफं प्याटर्सनयात ज्याय् काःगु इलय् पावेलं ओनोन्डागा नेशन रेसिडेन्ट टेरिटरीपाखें छुं माइल जक तापाःगु जेनेटिक इन्जिनियरिङया सिमा प्रयोग यानाच्वंगु सीकल । लिपांगु सिराक्यूजया छुं माइल दक्षिणय् जंगलय् लाः । यदि थ्व परियोजना सफल जुल धाःसा अन्ततः ल्वय् प्रतिरोधात्मक जीन भूमिइ दुहां वयाः अन ल्यं दनिगु चेस्टनटलिसे क्रस जुइगु महसुस यात, गुकिं यानाः ओनोडागाया म्हसीकाया निंतिं महत्वपूर्ण जंगल हिली । वय्कलं आदिवासी समुदायया गुलिखे कार्यकर्तातय्त मेथाय् आनुवंशिक रुपं परिमार्जित जीवया विरोध यायेत प्रेरित यानाच्वंगु चिउताःया बारे नं न्यनादिल । गथेकि सन् २०१५ य् युरोक जनजातिं उत्तरी क्यालिफोर्नियाय् थःगु बाली व सलमोन मत्स्यपालनय् प्रदूषण जुइगु सम्भावनाया चिउताः प्वंकूगुलिं जीएमओ आरक्षणय् प्रतिबन्ध तःगु खः ।
“जिं थुइका, थन जिमित थथे जूगु खः, कमसेकम खँल्हाबल्हा यायेमाः,” प्याटर्सनं जितः धाल । सन् २०१५ य् ईएसएफं याःगु वातावरण संरक्षण एजेन्सीया बैठकय् पावेलं न्यूयोर्कया आदिवासी जनजातिया दुजःपिन्त बांलाक रिहर्सल यानाः भाषण बियादीगु खः । भाषण लिपा प्याटर्सनं छुं छुं नेतातय्सं धाःगु खँ लुमंकूगु दु, “झीसं सिमा पिइमाः !” इमिगु उत्साहं प्याटर्सनयात अजूचायेकल । वं धाल, “जिं आशा मयानागु खः ।”
तर लिपाया खँल्हाबल्हां क्यंगु दु कि चेस्टनटया सिमां थःगु परम्परागत संस्कृतिइ म्हितूगु भूमिका धाथें लुमंपिं म्हो जक दु । प्याटर्सनया अनुगमन अनुसन्धानं वयात सामाजिक अशान्ति व पारिस्थितिक विनाश छगू हे इलय् जुयाच्वंगु इलय् अमेरिकी सरकारं व्यापक जबरजस्ती विघटन व आत्मसात यायेगु योजना कार्यान्वयन यानाच्वंगु व महामारी थ्यंगु खँ कन । मेमेगु यक्वं थें थ्व थासय् स्थानीय चेस्टनटया संस्कृति नं मदया वंगु दु । प्याटर्सनं जेनेटिक इन्जिनियरिङ्गया खँय् बिचाः तसकं पाः धकाः नं लुइकल । ओनोडाया लाक्रस स्टिक दयेकीगु कम्पनी एल्फी ज्याक्सं चेस्टनटया सिँपाखें स्टिक दयेकेगु निंतिं उत्सुक जुयाच्वंगु दुसा थुकियात ग्वाहालि नं यानाच्वंगु दु । मेपिन्सं बिचाः याइ कि जोखिम तसकं तःधं अले उकिं सिमायात विरोध याइ ।
प्याटर्सनं थुगु निगू अडानयात थुइकाच्वंगु दु । वं नकतिनि जितः धाल, “थ्व सेलफोन व जिमि मचा थें खः ।” वय्कलं कोरोना भाइरसया महामारीया हुनिं थः मचा ब्वनेकुथिं छेँय् लिहां वयाच्वंगु खँ न्ह्यथनादिल । "छन्हु जि दक्वं पिहां वना; इमित स्वापू तयेगु निंतिं, इमिसं सयेकाच्वंगु दु । कन्हय् कुन्हु, गथेकि, झीसं उगु चीजत चीकेनु ।" तर पावेललिसे दँ दँया संवादं वयागु शंकायात कमजोर यानाबिल । यक्व ई मदुनिबलय् वं सीकल कि ५८ गू डार्लिङ सिमाया औसत सन्तानय् दुहां वःगु जीन दइमखु, गुकिया अर्थ खः, मूल जंगली चेस्टनट जंगलय् हे बुयावइ । थुकिं छगू तःधंगु समस्या मदयेकूगु प्याटर्सनं धाःगु दु ।
अक्टोबरय् जिमिगु भ्रमणया झ्वलय् वय्कलं जितः धयादीगु खः, जिएम परियोजनायात पूर्ण रुपं ग्वाहालि यायेमफुगुया कारण पावेलं सिमालिसे अन्तरक्रिया याइपिं मनूतय्गु बारे वा सिमालिसे अन्तरक्रिया याइपिं मनूतय्गु चिउताः दु धकाः मसिउगुलिं खः । प्याटर्सनं छातिइ थियाः धाल, “वया निंतिं छु दु मस्यू । वय्कलं मनू व चेस्टनटया स्वापू पुनःस्थापना यायेफत धाःसा जक थ्व सिमायात हाकनं प्राप्त यायेमाःगु आवश्यक जूगु धयादिल ।
थुकिया निंतिं पावेलं ब्यूगु नटयात चेस्टनट पुडिंग व चिकं दयेकेगु निंतिं छ्यलेगु योजना दुगु वय्कलं धयादीगु दु । वं थुपिं परिकार ओनोन्डागाया भूभागय् हयाः मनूतय्त उकिया प्राचीन सवाःयात हाकनं लुइकेत आह्वान याइ । वं धाःगु दु, “जितः आशा दु, थ्व पुलांम्ह पासायात अभिवादन यायेगु थें खः, वंगु इलय् गन दिनागु खः अनं बसय् च्वनेमाःगु जक दु ।”
पावेलं जनवरीइ टेम्पलटन वर्ल्ड च्यारिटी फाउण्डेशनपाखें ३२ लख डलर उपहार प्राप्त याःगु खः, गुकिं पावेलयात नियामक निकाययात नेभिगेट यायेगु व आनुवंशिकीनिसें कयाः सम्पूर्ण परिदृश्य मर्मतया वास्तविक यथार्थय् थःगु अनुसन्धानया केन्द्रविन्दु विस्तार यायेगु झ्वलय् न्ह्यःने वनेत अनुमति बी । यदि सरकारं वयात आशिर्वाद बिल धाःसा पावेल व अमेरिकी चेस्टनट फाउण्डेशनया वैज्ञानिकतय्सं थुकियात पुष्पित यायेगु शुरु याइ । पराग व उकिया अतिरिक्त जीन मेमेगु सिमाया प्रतीक्षा यानाच्वंगु कन्टेनरय् उडान वा ब्रस यानाः आनुवंशिक रुपं परिमार्जन यानातःगु चेस्टनटया भाग्य नियन्त्रित प्रयोगात्मक वातावरणं स्वतन्त्र रुपं न्ह्याइ । थ्व जीनयात फिल्ड व प्रयोगशाला निगुलिं थासय् कायम यायेफइ धकाः अनुमान यायेबलय् थ्व अनिश्चित जुइ, अले थ्व जंगलय् न्यना वनी-थ्व छगू पारिस्थितिक बिन्दु खः गुकियात वैज्ञानिकतय्सं इच्छा याइ तर कट्टरपंथीतय्सं ग्याइ ।
अन चेस्टनटया सिमा याउँसे च्वनेधुंकाः, छं छगः न्याये फै ला ? खः, न्यूहाउसं धाल, योजना व हे खः । अनुसन्धानकर्तातय् त वाःपतिकं सिमा गबले दइ धकाः न्यनाच्वंगु दु ।
पावेल, न्यूहाउस व वया पासापिं च्वनाच्वंगु संसारय् देय् न्यंकं थःगु सिमायात पियाच्वंगु महसुस यायेत अःपु । तर अनुसन्धान फार्मं सिराक्यूजया डाउनटाउन जुयाः उत्तरपाखे छुं भचा गाडी चलेयायेबलय् अमेरिकी चेस्टनट मदयेधुंकाः वातावरण व समाजय् गुलि गम्भीर हिउपाः वःगु दु धइगु लुमन्ति वइ । चेस्टनट हाइट्स ड्राइभ सिराक्यूजया उत्तरय् च्वंगु छगू चिधंगु शहरय् लाः । थ्व छगू साधारण आवासीय सतक ख गुकिलि तःधंगु ड्राइभवे, सुचुकुचुगु लन, व गबलें गबलें न्ह्यःनेया आँगनय् डट यानातःगु चिचिधंगु सजावटी सिमा दु। । सिँ कम्पनीयात चेस्टनटया पुनर्जीवित यायेमाःगु मदु । चेस्टनटय् आधारित आत्मनिर्भर कृषि अर्थतन्त्र पूवंक हे मदयेधुंकल । अप्वः धया थें छाःगु बर्रं नाइसे च्वंगु व चाकुगु नट पिकाइ मखु । अप्वःसिनं गुँइ छुं नं तनाच्वंगु मदु धकाः तकं मसिउ जुइफु ।
जि दिना, तःधंगु ह्याउँगु खरानीया सिमा क्वय् ओनोन्डागा पुखुया सिथय् पिकनिक डिनर याना । सिमाय् चकंगु वाउँगु सियूगु बोररं आक्रमण याःगु खः । जिं सिमाय् कीतसें दयेकूगु प्वाः खंके फु । थुकिया हः मदया वनेगु शुरु जुइ अले छुं दँ लिपा सीफु अले कुतुं वयेफु । मेरिल्याण्डय् च्वंगु जिगु छेँपाखें थन वयेत जक जिं द्वलंद्वः सीधुंकूगु खरानीया सिमा लिक्कं गाडी चलेयाना, लँ सिथय् खिउँसे च्वंगु पिचफोर्कया शाखात ब्वलनाच्वंगु दु ।
एप्पलाचियाय् कम्पनीं बिटलाहुआया तःधंगु क्षेत्रं सिमा स्यानाः क्वय् कोइला प्राप्त याःगु दु । कोइला देय् या नुगःचु न्हापाया चेस्टनट देय् या नुगःचुलिसे मिले जू । अमेरिकी चेस्टनट फाउण्डेशनं परित्यक्त कोइला खानीइ सिमा पिइगु संस्थालिसे जानाः ज्या याःगु खःसा आः विपद् प्रभावित द्वलंद्वः एकड जग्गाय् चेस्टनटया सिमा बुयाच्वंगु दु । थ्व सिमा ब्याक्टेरियाया स्याःचाः प्रतिरोधी हाइब्रिडया छगू ब्व जक खः, तर थ्व सिमा न्हूगु पुस्ताया पर्यायवाची जुइफु गुकिं छन्हु प्राचीन वन दैत्यतलिसे प्रतिस्पर्धा यायेफइ ।
वंगु मे महिनाय् वायुमण्डलय् कार्बन डाइअक्साइडया मात्रा न्हापांखुसी ४१ करोड ४८ लाख भाग प्रति मिलियन थ्यंगु खः । मेगु सिमा थें अमेरिकी चेस्टनटया नं लः मदुगु तौल कार्बनया करिब बच्छि जुइ । छुं छुं जमिनय् बुइके फइगु छुं छुं चीजं बुयाच्वंगु चेस्टनटया सिमा स्वयां याकनं वायुपाखें कार्बन सोसे यायेफु । थ्व हे खँयात ध्यानय् तयाः वंगु दँ वाल स्ट्रिट जर्नलय् पिदंगु छगू च्वसुइ “मेगु चेस्टनट फार्म दयेकेनु” धकाः सुझाव बियातःगु खः ।
पोष्ट यायेगु ई : जनवरि - १६ - २०२१